ሴራ ትንተና በዲጂታል ዘመን!

ከኢንተርኔት መስፋፋት ጋር ተያይዞ በዓለም አቀፍ ደረጃ ካንሰራሩ ክስተቶች መካከል የሴራ ትንተና ወይንም በእንግሊዘኛ ስያሜው ኮኒስፓይሬሲ ቲዎሪ (conspiracy theory) ይጠቀሳል። 

ባለፉት ሁለት አስርት ዓመታትም በሴራ የተለወሱ ይዘቶችን የሚያሰራጩ በሺህዎች የሚቆጠሩ ድረገጾችና የማህበራዊ ሚዲያ አካውንቶች ተከፍተው ጥቅም ላይ ውለዋል። 

ከሴራ ተንታኞች መካከል አንዳንዶቹ በርከት ያሉ ተከታዮችን ማፍራት የቻሉ ሲሆን በሚሊዮን ኮፒ የተሸጡ መጻህፍትንም ለህትመት አብቅተዋል። ከነዚህ መካከል የተወሰኑት በአማርኛ ቋንቋ ተተርጉመዋል። የመጻህፍቶቹ ይዘትም በአብዛኛውኢሊሙናቲእና ወዘተ ብለው በሚጠሯቸውየህቡዕ ቡድኖችላይ ያጠነጥናል። 

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ የሴራ ትንታኔ ዝንባሌ ያላቸው ይዘቶችን የሚያዘጋጁ ሀገርኛ የዩትዩብ ቻናሎች መበራከታቸውን ተመልክተናል።  አዘጋጆቹም በየዕለቱ ፖለቲካን፣ ሀይማኖትን፣ ኢኮኖሚን፣ ስነጥበብን እና ጤናን በተመለከቱ ርዕሰ ጉዳዮች ላይ በሴራ የተለወሰ ትንታኔ ሲያቀርቡ ይታያሉ። 

የሴራ ተንታኞች ለክስተቶች ወይም ድርጊቶች በአመክንዮ ወይንም በተጨባጭ መረጃ የተደገፈ ትንታኔ እና ዘገባ ከማቅረብ ይልቅ መጥፎ አላማ ያላቸው በህብዑ የተደራጁ ቡድኖች እጅ አለበት ብለው ማመናቸው መለያ ባህሪያቸው ነው። እነዚህ ህብዑ ቡድኖችም ከተወሰነ የህብረተሰብ ክፍል አንጻር የቆሙና በአሻጥር የተሞሉ መሆናቸውን በማስተጋባት ፍርሃት ማንገስ የሴራ ተንታኞች መገለጫ ነው። 

ሴራ ተንታኞች ግለሰቦችን ወይንም ማህበረሰቦችን መጥፎ እና ጥሩ በማለት መከፋፈል ሌላው መለያቸው ሲሆን በዚህም በማህበረሰቦች መካከል የሚታዩ ልዩነቶችን የማይታረቁ አድርገው በማቅረብ መካረርን ማስፋት ሌላው መለያቸው ነው። ለሚፈጠሩ አሉታዊ ክስተቶችና ድርጊቶች በጠላትነት የፈረጁትን ግለሰብ ወይንም ቡድን ማምለጫ (scapegoat) ማድረግም የሴራ ተንታኞች የተለመደ ባህሪ ነው። 

ሴራ ተንታኞች ለሚያቀርቡት ትንታኔ ወይንም ዘገባ ጥርጣሬ መንደርደሪያቸው ሲሆን ጥርጣሬያቸውን እውነት ለማድረግ ማንኛውንም ማስረጃ እንደመረጃ እንዲወሰድ ላይ ታች ማለታቸው የተለመደ ነው። በዚህም በቀላሉ ብዙ ተከታይ ማፍራት የሚችሉ ሲሆን የሴራ ትንታኔያቸው ወደ ህብረተሰቡ ከሰረገ በኃላ ስርጭቱን ለማቆም አስቸጋሪ ይሆናል። ጥቂት በማይባሉ ዜጎች ላይ የኮቪድ-19 መከላከያ ክትባትን ለመከተብ የታየው ማፈግፈግ ለዚህ አንድ ምሳሌ ሊሆን ይችላል። 

ይህን ጥርጣሬን፣ መከፋፈልን፣ ጥላቻን ብሎም ግጭትን የሚፈጥር እንዲሁም ሳይንሳዊና ተጨባጭ መረጃዎችን የሚቃረን የሴራ ትንታኔ ድርጊት መስፋፋትን ለመግታት አስቸጋሪ ቢሆንም የሚከተሉትን ጥንቃቄዎች ማድረግ እንደመፍትሄ ሊወሰድ ይችላል። 

የመጀመሪያው መፍትሄ በዩቲዩብ ወይንም በሌሎች ፕላትፎርሞች ትንታኔ የሚሰጡ ግለሰቦች በጉዳዩ ላይ በቂ እውቀት ወይንም ሙያ እንዳላቸው መጠየቅ ነው። ትንታኔ የሚያቀርበው ግለሰብ በጉዳዩ ላይ በቂ የሙያ ማረጋገጫ ወይንም እወቅት ከሌለው ለሴራ ትንታኔ ልንጋለጥ ስለምንችል መጠንቀቅ ይኖርብናል። 

ለቀረበው ትንታኔ ተጨባጭ መረጃ ወይም በሳይንስ የተደገፈ ዳታ መቅረቡንና አለመቅረቡን መጠየቅ ሌላኛው እራሳችንን ከሴራ ትንታኔ ለመከላከል የሚረዳን ዘዴ ነው።  ለዚህም ተጨማሪ የመረጃ ምንጮችን ማሰስ ይኖርብናል። 

በቀረቡ ትንታኔዎች ላይ ከቤተሰብ ወይም ከጓደኛ ጋር ግልጽ ውይይት ማድረግም በሴራ ተንታኞች ተጽኖ ስር ላለመውድቅ ሊረዳ ይችላል።

ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ

    ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::