Gochaalee goyyomsuu gama bilbilaafii intarneetaan raawwatamaa jiran akkamiin ofirraa ittisuu dandeenya? 

Goyyomsuun gama bilbilaa fi intarneetaan raawwatamu yeroo gara yerootti babal’achaa fi malootni goyyomsuus baay’achaa jiru.  

Itoophiyaa Cheekis yeroo garagaraatti gochaalee goyyomsuu gama intarneetaan raawwataman saaxilaa turuunsaa ni yaadatama.  

Ibsi waloo Tajaajilli Odeeffannoo fi Nageenya Biyyaalessaafii Tajaajilli Nageenya Faayinaansii Itoophiyaa tibbana baasanis “Itoophiyaa keessa yeroo dhiyootii as yakkawwan goyyomsuu miidiyaalee hawaasaa fayyadamuun raawwataman qabiyyeenis ta’e mala raawwii isaaniitin walxaxoo ta’aa dhufuu isaaniitiin dabalataan namootni baay’een miidhaasaaf akka saaxilaman taasisaa jira” jedha.  

Namootni bilbila bilbiluun “baankii irraa isinif bilbilla; tajaajila ‘mobile banking’ isinif sirreessina” jechuun namootni maallaqa akka itti erganiif goyyomsaa jiraachuus dhagahaa jirra. 

Baankiin Daldalaa Itoophiyaas maamiltootnisaa gochaa burjaajii kanaaf akka saaxilamneef dhiyeenya kana ibsa baasee jira.  

Gochaaleen goyyomsuu gama imeelii (email), miidiyaa hawaasaa, ergaa gabaabaa akkasumas bilbila sagaleen raawwatamuu malu. 

Keessattuu gareewwan fi chaanaliiwwan miidiyaalee hawaasaa kunneen akka Teelegiraama irratti geessituuwwan (link) shakkisiisoo maddifii maalummaan isaanii hin beekamne baay’inaan qoodamu.  

Geessituuwwan kunis baay’inaan geessituuwwan dhaabbilee mootummaa fi miti mootummaa sirrii fakkeessun kan qophaa’anidha. 

Kana malees ergaan “odeeffannoo dabalataa argachuuf geessituu kana cuqaasaa, geessituu kana yoo bantan badhaasa ni argattu” kunneen jedhan fi kan biroon waliin maxxanfamu. 

Kana malees icciitiiwwan dhuunfaa keenyaa kunneen akka lakkoofsa herreega baankii, paaswordii /iggitaa/ keenyafii kunneen biroo akka laannuufis nu gaafatu. 

Of eeggannoo akkamii gochuu qabna? 

Wayita intarneeta fayyadamnus ta’e isaan alatti burjaajesitootaaf akka hin saaxilamneef of eeggannoo gochuun barbaachisadha. 

Bilbiloota baankiiwwan fi dhaabbilee biroo irraa akka ta’e eerun nuf bilbilaman amanuufii maallaqa erguu keenyaan dura eenyummaa nama nuf bilbilee baruu fi dhuguma dhaabbata jedhame irraa nuf bilbilamuu isaa mirkaneeffachuu qabna. 

Kana malees gara dhaabbata jedhamee ykn dameesaa dhiyeenya keenyatti argamutti qaamaan deemun mirkaneeffachuun filatamaadha. 

Lakkoofsa herreega baankii fi paaswordii keenya kan miidiyaalee hawaasaa dabalatee icciitiin qabachuufii akka nu jalaa hin butamneefis paaswordii keenya cimsuu qabna.  

“Badhaasa argachuuf kaffaltii duraa kaffalaa” jechuun yoo gaafatamne kaffaluu keenyaan dura dhugummaa nama ykn dhaabbata maallaqa nu gaafatee mirkaneeffachuu qabna.  

Yeroo mara geessituuwwan nama ykn dhaabbata hin beeknerraa gama imeelii, miidiyaa hawaasaa akkasumas ergaa gabaabaan nutti ergaman cuqaasnee banuu keenyaan dura of eeggannoo gochuunis ni barbaachisa. 

Yaaliiwwan goyyomsuu gama imeelii (email) keenyaan nutti ergamaniif deebii kennuu dhiisuu fi callisuunis filatamaadha. 

Sababanisaas deebii kan deebisnuuf yoo ta’e imeelii keenyatti fayyadamaa jiraachuu keenya burjaajesitootni waan beekaniif imeeliiwwan biroo irra deddeebin nutti erguu danda’u.  

Gessituuwwan kamiyyuu akkasumas marsariitiiwwan daawwannu sirrii fi amansiisoo /secure/ ta’uu isaanii yaa mirkaneeffannu.  

Marsariitiiwwan sirriin https kan jedhun eegalu; http kan jedhu qofa yoo ta’e marsariitichi rakkoo qaba jechuudha.  

Marsariitii daawwachuu barbaadnu erga bannee boodas geessituu marsariitichaa irratti jijjiiramni qubee kan hin jirre ta’uu yaa mirkaneeffannu.  

Dhumarrattis gochaaleen burjaajii ykn goyyomsuu yoo nu qunnaman qaamolee seeraaf eeruu kennuun gahee keenya bahachuun ni gorfama.

ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ

    ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::