ሓበሬታ ሓሶት ንኸይዝርጋሕ

ኣብ ምዕጋት መን እንታይ ግደ ክህልዎ ይግባእ? 

ሓበሬታ ሓሶት ዜጋታት ኣብ ፍልጠት ዝተመርኰሱ ውሳነታት ናይ ምግባር ክእለቶም ብምጽባብ ዕለታዊ ምንቅስቓሶም የዛብዕ እዩ። ኣብ ዘለዎም ተሳትፎ ምርጫ ከባቢን ሃገርን ኣሉታዊ ጽልዋ የሕድር እዩ፤ ከምኡውን ኣብ መንጎ ማሕበረሰባት ዘሎ ምክፍፋልን ውጥረትን ብምስፋሕ ናይ ግጭት መገዲ ይኸፍት እዩ። 

ኣብ ዜጋታት ዕለታዊ ምንቅስቓስን ኣብ ማይሕበረሰባት ምትእስሳርን ኣሉታዊ ጽልዋ ንዘሕድር ፈነወ ሓበሬታ ሓሶት ጠጠው ንምባል ከም ኢትዮዽያ ቼክ ዝኣመሰሉ መጻረይቲ ሓበሬታ (fact-checkers) ዝነጥፉ እንተኾነኳ እቲ ሽግር ዘብጽሖ ጉድኣት ኣብ ምንካይ ከምኡውን ነባሪ ፍታሕ ኣብ ምሃብ ትካላት ሲቪክ፣ ናይ ማሕበረሰብ ምትእስሳር መድረኻትን መንግስትን ናይ ሓባር እጃሞም ከበርክቱ ኣለዎም። 

ዜጋታት ብዛዕባ ሚዲያን ሓበሬታን ዘለዎም ፍልጠትን ኣረዳድኣን ምውሳኽ (media and information literacy) ነቲ ብሰንኪ ሓበሬታ ሓሶት ዝመጽእ ዓብዪ ጕድኣት ጠጠው ንምባል ፍሉይ መፍትሒ እዩ። ንቑሓትን ፈላጣትን ዜጋታት ትኽክለኛ ሓበሬታ ካበይ ከም ዝረኽቡ ይፈልጡ እዮም። ንሓሶት ሓበሬታውን ኣይቃልዑን። እዚ ኸኣ ኣብ ፍልጠት ዝተመርኰሰ ውሳነ ንኽውስኑ የኽእሎም እዩ። ኣብዚ ከዓ ትካላት ሲቭል ዓብዪ ግደ ክህልዎም ይኽእል እዩ። 

ትካላት ሲቪል ዝተፈላለዩ ሜላታት ብምንዳፍን ምስ ትካላት ብምትሕብባርን ንዜጋታት ናይ ምንቕቓሕን ምምሃርን ስራሕ ክፍጽሙ ከምኡውን ምስ ሓበሬታ ሓሶት ዝተተሓሓዙ ትሕዝቶታት ኣብ ስርዓተ ትምህርቲ ክጠቓለል ጸቕጢ ብምግባር፣ ዝነቕሐን ፍልጠት ዘለዎን ወለዶ ኣብ ምፍጣር እጃሞም ከበርክቱ ትጽቢት ይግበረሎም እዩ። ፊንላንድ ካብ ኣቆጻጽራ ኣውሮፓ 2014 ንነዘ ንሓበሬታ ሓሶት ዝተመለከቱ ትሕዝቶታት ኣብ ስርዓተ ትምህርቲ ብምትእትታውን ዝተወሃሃደ ወፍሪ ብምክያዳ፣ ጽልዋ ሓበሬታ ሓሶት ናይ ምጽዋር ኣብነት ተገይራ ብብዙሓት ትጥቀስ ኢያ። 

ብኻልእ ወገን ከዓ ከም ፌስቡክ፣ ጉግል፣ ቴሌግራምን ትዊተርን ዝኣመሰሉ ናይ ማሕበራዊ ምትእስሳር መድረኻት ዝርገሐ ሓበሬታ ሓሶት ንምቍጽጻር ሰፊሕ ዓቕሚ ኸም ዘለዎም ይፍለጥ እዩ። ናይ ኢትዮጵያ ሕግውን የገድዶም እዩ ። እዞም መድረኻት ትኽክለኛ ሓበሬታ ዝፍንዉ ገጻትን ቻነልን ቀዲሞም ክረኣዩ ዕድል ክረኽቡ ብምግባር፣ ዜጋታት ንሓበሬታ ሓሶት ሪፖርት ዝገብሩሉ መገዲ ብቐሊልን በቲ ዝርድእዎ ቛንቋ ክኸውን ብምግባር ከምኡውን ንሪፖርትታትን ትሕዝቶታትን ዝከታተሉ እኹል ክኢላታት ብምምዳብ ኣብ ፈነወ ሓበሬታ ሓሶት ዘለዎም ሓላፍነት ክፍጽሙ ትጽቢት ይግበረሎም እዩ። 

ብተመሳሳሊ ሚዲያታት ኣብ ትካሎም ክፍሊ መጻረዪ ሓበሬታ ብምፍጣር ንጋዜጠኛታቶም ብዛዕባ ስራሕ ምጽራይ ሓበሬታ እኹል ፍልጠት ንኽህልዎም ብምስልጣንን ነቲ ብሰንኪ ሓበሬታ ሓሶት ዝመጽእ ጕድኣት ንምንካይ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ እጃሞም ከበርክቱ ይኽእሉ ኢዮም። 

መንግስቲ ከዓ ኣብ ምክልኻል ሓበሬታ ሓሶትን ዘረባ ጽልኢትን ዝወጽኡ ሕግታት ብግቡእ ክፍጸሙ ናይ ምግባር ሓላፍነት ዘለዎ እንትኾን፣ ምስ ናይ ሲቪክ ትካላት ብምትሕብባር ዜጋታት ብዛዕባ ሚዲያን ሓበሬታን እኹል ንቕሓትን ፍልጠትን ንኽህልዎም ክሕግዝ ትጽቢት ይግበረሉ እዩ። ብተወሳኺ ኸዓ ናይ ማሕበራዊ ምትእስሳር መድረኻት ንሕግታት እታ ሃገር የኽብሩ ምህላዎም ክቆጻጸር ይግባእ። 

መጻረዪ ሓበሬታ፣ ናይ ሲቪክ ትካላት፣ ናይ ማሕበራዊ ምትእስሳር መድረኻትን መንግስቲን ፈነወ ሓበሬታ ሓሶት ናይ ምቍጽጻር ግደኦም እንተፈጺሞም ለውጢ ከምጽኡ ይኽእሉ እዮም። 

ዜጋታትውን ብዛዕባ ሚዲያን ሓበሬታን ዘለዎም ፍልጠት ብምዕባይ ከምኡውን ሕጊ ብምኽባር ናይባዕሎም እጃም ከበርክቱ ትጽቢት ይግበረሎም እዩ።

ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ

    ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::